Psychoza

Psychoza jest poważnym zaburzeniem natury psychicznej, które w psychiatrii oznacza stan umysłu, kiedy dochodzi do bardzo poważnych zaburzeń percepcji.

Myślenie osób z psychozą podlega całkowitej dezorganizacji. Zaburzenia postrzegania i świadomości prowadzą do stanu, w którym chory całkowicie traci kontakt z rzeczywistością. Psychoza jest najbardziej czystą formą ogólnie rozumianego szaleństwa. Dodatkowo, osoba znajdująca się w stanie psychotycznym jest zupełnie przekonana o prawdziwości swoich przeżyć, nie posiada również poczucia choroby. Istotną cechą w psychozie jest brak krytycyzmu wobec własnych nieprawidłowych spostrzeżeń, osądów i tym podobnych. Pomimo to wyróżniamy psychozy z zachowaną świadomością i takie, w których całkowicie brakuje świadomości.

Psychoza jest terminem dość ogólnym. Opisuje ona bowiem całą grupę zupełnie różnych ludzkich zachowań, których przyczyny są zupełnie indywidualne, dlatego psychoza nie jest traktowana jako jednostka chorobowa, aczkolwiek opisano różne rodzaje psychoz i to są już regularne jednostki chorobowe. Potocznie wyrażeniem "psychoza" określa się wszelkie zachowania spoza normy.

Jak już wcześniej zostało to wspomniane, psychozy możemy podzielić na takie, w których pozostaje zachowana świadomość i te z ograniczoną świadomością, bądź całkowicie jej pozbawione.

Psychozy, którym towarzyszy zaburzona świadomość cechują się zazwyczaj znanym i wyraźnym czynnikiem etiologicznym (czyli takim, który je wywołał). Zazwyczaj są to poważne zatrucia organizmu substancjami chemicznymi, wysoka, długo utrzymująca się gorączka lub odstawienie substancji, od której człowiek jest uzależniony.

Psychozy z zachowaniem świadomości to głównie zaburzone spostrzeganie lub myśleniu. Levine i Zigler, wybitni badacze zaburzeń psychotycznych, przypuszczali, że urojenia te występują u ludzi na wyższym poziomie rozwoju a omamy dręczą osoby słabiej rozwinięte, w młodszym wieku itp. Stwierdzenie to opiera się na hipotezie, że omamy wzrokowe są zjawiskiem bardzo bliskim intensywnym marzeniom lub dość "wybujałej" wyobraźni. Według nich, aby wytworzyć system urojeń, mózg musi posiadać dobrze rozwiniętą konstrukcję psychiczną. Powyższe hipotezy pozwalają wytłumaczyć, dlaczego akurat w wieku dojrzałym mamy do czynienia z psychozami endogennymi (czyli takimi, które nie posiadały czynnika "zapalnego", który by je wywołał).

Obecne badania nad zjawiskami psychozy wskazują, iż czynnik etiologiczny w psychozie ma podłoże głównie neurobiologiczne i polega na niezrównoważonej gospodarce neuroprzekaźnikowej. Wiele zaburzeń psychotycznych może mieć swoje źródło również w nieprawidłowej budowie mózgu, jednak ogromna większość badanych osób poddanych badaniu CT ma zupełnie zdrowy mózg bez zaników jego elementów ani ognisk padaczkowych. Pada więc w tym miejscu podejrzenie, że psychoza są zaburzeniem czynnościowymi= a nie strukturalnymi.

Psychozy leczone są przede wszystkim farmakologicznie i leczenie to ma na celu blokowanie zbyt aktywnych receptorów neuroprzekaźnikowych w synapsach. Niekontrolowane pobudzenia w mózgu są bowiem źródłem urojeń i omamów. Lekami stosowanymi w leczeniu psychozy są więc takie substancje jak neuroleptyki. Przykładowymi lekami przeciwpsychotycznymi są olanzapina, chloroprothixen, kwetiapina, risperidon i amisulpryd.

W przebiegu psychoz bardzo ważnym czynnikiem jest krytycyzm. Umiejętność określenia swoich myśli, sądów i słów wypowiedzianych w stanie psychotycznym, w sposób obiektywny, zgodny z normami przyjętymi w otoczeniu, jest bardzo ważnym zjawiskiem w przebiegu leczenia choroby, ponieważ rokuje wyzdrowienie i jest pierwszą oznaką że pacjent "wraca do siebie"

Warto również wspomnieć, że psychoza bardzo często bywa mylona z psychopatią. Psychopatia jest stanem permanentnego odłączenia od rzeczywistości, cechuje ją utrata norm moralnych i niezrozumiałe okrucieństwo. Psychoza zaś jest stanem, w którym człowiek raczej nie jest zagrożeniem ani dla innych ani dla siebie.

Schizofrenia

Schizofrenia (phren – dusza, schizo – rozszczepienie)  jest zaburzeniem psychicznym z grupy zaburzeń endogennych, czyli występuje bez określonej przyczyny. Początek choroby zazwyczaj ma miejsce pomiędzy 18 a 35 rokiem życia i dotyka około 0,6% populacji. Wpływ na diagnozę ma postawa pacjenta podczas wywiadu i obserwowanego zachowania. Obecnie nie istnieją żadne formy badań laboratoryjnych lub obrazowych, które mogłyby wykrywać schizofrenię. Może się jednak ona rozwinąć na skutek istniejących już chorób mózgu bądź ciężkich urazów głowy. Badania naukowców na chwilę obecną wskazują czynnik genetyczny jako determinujący zachorowania na tą chorobę. Dość ważną determinantą są również warunki wczesnorozwojowe, procesy neurobiologiczne oraz procesy socjologiczne przez jakie przechodził pacjent w trakcie swojego życia. Jeden z uczonych badających chorobę, wysnuł tezę, że schizofrenia może mieć swoje podłoże w infekcji wirusowej, jaką pacjent przeszedł we wczesnych miesiącach życia. Obraz kliniczny i objawy schizofrenii są na tyle zróżnicowane, że istnieje pogląd, iż schizofrenia jest całą grupą chorób i bardziej odpowiednie byłoby określenie psychozy schizofreniczne. W dosłownym znaczeniu schizofrenia oznacza "rozszczepienie osobowości", ale pomimo dosłownego znaczenia, choroba ta nie oznacza wcale posiadania dwóch lub więcej osobowości. 

Według kryteriów jakie obecnie występują w psychiatrii, schizofrenia jest rozszczepieniem pomiędzy zachowaniem, myśleniem, emocjami i motywacjami. Objawia się ono między innymi w niedostosowaniu emocji do sytuacji i treści wypowiedzi.

 Według badań biochemicznych mózgu zwiększona jest aktywność dopaminergiczna na szlaku mezolimbicznym w mózgu. Szczególnie ważnym jest funkcjonowanie receptora dopaminergicznego D2.

Schizofrenia jest uważana za chorobę ludzi młodych, objawia się najczęściej między 16 a 35 rokiem życia. Pierwsze objawy schizofrenii objawiają się w czasie dorastania, wówczas ma miejsce właściwa strukturyzacja osobowości. Rzadko dochodzi do zachorowań w wieku dziecięcym, jednak istnieją takie przypadki. Przyczyny schizofrenii do dnia dzisiejszego budzą dyskusje naukowców, wszystko spełza na tymczasowych hipotezach i spekulacjach.

Schizofrenia objawia się nagle a zespół jej objawów nie pozostawia wątpliwości że mamy do czynienia konkretnie z chorobą psychiczną. Chory zaczyna nagle zachowywać się zupełnie inaczej. Występują zaburzenia procesów myślowych, niewłaściwie interpretuje fakty, następują urojenia prześladowcze. Zachowania chorego są gwałtowne, może wpadać o osłupienie, występują dziwaczne wypowiedzi, mocne rozkojarzenie, poczucie lęku, osłupienie, dziwaczne i niezrozumiałe gesty. Chory podejmuje próby ucieczki z miejsca w którym przebywa, może podejmować próby samobójstwa lub samookaleczenia. Najczęściej trafia do szpitala psychiatrycznego, gdzie poddaje się go leczeniu tak zwanymi neuroleptykami. Po lekach objawy powoli ustępują.

Termin rozszczepienia w schizofrenii odnosi się do tego, że niejako świat chorej osoby ulega "rozszczepieniu" na świat psychotycznych wizji i świat realny. Alternatywna rzeczywistość, jaką wytwarza mózg chorego może, ale nie musi, być odpowiedzią na wydarzenia silnie stresogenne. W świecie alternatywnym chora osoba odnajduje bezpieczeństwo i wsparcie. Często zamienia się w osobę mocno znaczącą i mogącą bardzo wiele zrobić. Wielu twierdzi że rozmawia z Bogiem że jest z nim w nieustanym kontakcie. Inni znowu, szczególnie Ci, którzy wykazują skłonności paranoidalne, zazwyczaj widzą we wszystkim i wszystkich chęć prześladowania i chęci pozbawienia ich życia. Stan ten jeszcze bardziej pogłębia się, gdy udają się do świata bezpiecznego czyli alternatywnego. Postrzegają rzeczy zupełnie inaczej niż one wyglądają, często może się wydawać że chory  tworzy w swojej głowie "film" w którym elementy jego otoczenia grają różne, dobre lub złe postacie. Inni jeszcze w swoich psychotycznych wizjach wcielają się w znane postacie ze świata sztuki lub kultury. Osoby mocno religijne mogą wtedy myśleć że są Jezusem Chrystusem, Buddą czy innym Bogiem. Istnieją również formy schizofrenii,, gdzie chory nie ucieka bezpośrednio do własnego urojonego świata, lecz pozostaje pod wpływem świata realnego z domieszką objawów psychotycznych. Mogą być to omamy głosowe (np. Głosy w głowie, które każą choremu coś zrobić , bardzo często zabić się lub okaleczyć, omamy wzrokowe kiedy chory widzi że do pielęgniarki w szpitalu podchodzi np. Jego nieżyjąca babcia i tym podobne. W jednym z dokumentów zamieszczonych na serwisie Youtube, osoba ze schizofrenią opowiada psychiatrze, że zaglądała do gniazdka a w nim leżało malutkie, całkiem gołe dziecko. Inny pacjent opowiadał, że na jego głowie rośnie trawnik i nie wie jak sobie ma z tym poradzić.)

Schizofrenia jest chorobą, która głęboko zakorzeniona jest w kulturze. Wielu malarzy, dziś uznawanych za geniuszy, tworzyło swoje arcydzieła w czasie napadów choroby. Tak samo świat filmu pełen jest odniesień do tej choroby. Książka "Piękny umysł" opowiada historię wybitnego matematyka Jahna Nasha, który zmaga się ze schizofrenią i wyimaginowanym przyjacielem, który niszczy jego relacje z rodziną i karierę naukową. W 2007 roku miała miejsce premiera "Ogrodu Luizy" – polskiego filmu reżyserii Macieja Wojtyszki. Opowiada on historię osiemnastolatki przebywającej w szpitalu psychiatrycznym, która zakochuje się w skruszonym gangsterze.

Po więcej informacji zapraszaj TUTAJ.

Choroba Afektywna Dwubiegunowa

Chorobą afektywną dwubiegunową nazywamy zespół zaburzeń psychicznych z rodzaju zaburzeń, tak zwanych afektywnych. Rozpoznanie następuje tylko wtedy, kiedy po okresie depresyjnym chory nagle wpada w epizod manii, hipomanii lub epizod afektywny mieszany. Choroba nazywana jest również cyklofrenią, ze względu na przemian występujące cykle manii i depresji. Na ChAD chorowało wielu znanych artystów. Byli wśród nich Marylin Monroe, Kurt Cobain, malarz Mark Rothko lub pisarka Virginia Woolf.

Choroba rozpoczyna się zazwyczaj około 20 r. życia. Jej objawy należy rozkładać według epizodów depresyjnych oraz maniakalnych. W epizodzie maniakalnym spotykamy się z brakiem świadomości choroby. Dość uciążliwym objawem, jaki charakteryzuje manię, jest gonitwa myśli. Gonitwa myśli są to przyśpieszone procesy myślowe, które chory najczęściej wypowiada na głos. Dla zewnętrznego obserwatora może być on oznaką tego, że chory zwariował i bredzi od rzeczy. Jednak frazy/zwroty przez niego wypowiadane są tak naprawdę powiązane skojarzeniami, okolicznościami i tym podobne, np. "Na zewnątrz mocno pada, widziałam super samochód na mieście, trzeba się ubrać w płaszcze." Wypowiedziane zadnie zaczęło się od spostrzeżenia że pada deszcz za oknem. Za oknem, czyli na zewnątrz, na terenie miasta. Osoba przypomniała sobie że widziała super samochód podczas ostatniego pobytu na mieście i w dalszej części zdania wraca do tego, że przed wyjściem na dwór należy założyć płaszcze aby nie zmoknąć.

Powierzchownie wydaje się że zdanie jest nielogiczne, lecz tak naprawdę zawiera ono w sobie logiczny ciąg skojarzeń. Wypowiedziano je w taki sposób ze względu na bardzo szybkie procesy myślowe. W niektórych epizodach manii mogą mieć miejsce urojenia i halucynacje. Ok. 60% chorych przejawia odhamowanie zachowań seksualnych. Mogą podejmować się we współżyciu akty, na które by się normalnie nie zgodziły (np. Stosunek analny i tym podobne). Przy epizodzie manii występuje niepokój psychoruchowy taki sam z jakim stykamy się u dzieci z ADHD, podobnie jest z mową – osoba w manii odczuwa potrzebę ciągłego mówienia. Występują również zaburzenia łaknienia – albo jego całkowity brak, albo wręcz ciągły głód i chęć podjadania. Trudności w skupieniu i bark możliwości koncentracji w połączeniu z zaburzeniami krytycyzmu powodują, że osoby w epizodzie maniakalnym podejmują bardzo ryzykowne i lekkomyślne działania (biorą ogromne kredyty, kupują niepotrzebne rzeczy, przegrywają pieniądze w kasynach, posuwają się do pobić, kradzieży itp.) Stan taki trwa od ok. Dwóch tygodni do nawet pół roku. W tym czasie chory powinien być pilnowany i obserwowany przez osoby najbliższe lub na oddziale psychiatrycznym. Mania pod obserwacją psychiatryczną może pomóc choremu uchronić się przed ryzykownymi zachowaniami lub wejściem w konflikt z prawem. Jeżeli mania staje się psychotyczna, leczenie w szpitalu psychiatrycznym jest jedynym rozwiązaniem. Chory bowiem może zrobić krzywdę sobie lub komuś w swoim otoczeniu.

 Po epizodzie manii występuje epizod depresyjny. Podczas niego chory wykazuje pełnoobjawową depresję. Pojawiają się problemy z koncentracją, bardzo duży spadek szybkości manualnych, wolne myślenie oraz ogromne trudności w podejmowaniu nawet bardzo błahych decyzji.

W epizodzie depresyjnym mamy do czynienia również z czymś co nazywa się anhedonią – brakiem odczuwania przyjemności. Dochodzi do zaburzenia samooceny u chorego oraz ogólnie ciągle niskiego nastroju. Chory w tym czasie zaczyna wycofywać się z kontaktów społecznych oraz ma poważne problemy ze snem. Występują zaburzenia łaknienia – chory albo je nadmiernie, albo wcale. W niektórych przypadkach mogą wystąpić halucynacje i urojenia.

Leczenie Choroby Afektywnej Dwubiegunowej to przede wszystkim farmakoterapią.  Przy epizodach manii stosuje się leki stabilizujące nastrój w postaci litu i soli litu oraz leki przeciwpadaczkowe (najczęściej Wenlafaxyną w postaci Depakine lub Convulexu). Do tego trzeba dorzucić benzodiazepiny. To one pomagają opanować stan podniecenia (Xanax, Oxazepam, Relanium i tym podobne). Na początku do tego zestawu dochodzą leki przeciwpsychotyczne w postaci neuroleptyków, mają one za zadanie zapobiec rozwinięciu się zaburzeń psychotycznych w postaci głosów, omamów i urojeń. 

W czasie epizodu depresyjnego należy bardzo uważać ze stosowaniem leków z grupy SSRI, mogą one bowiem wywołać z powrotem epizod maniakalny. Stosując antydepresanty trzeba jednocześnie stosować leki stabilizujące nastrój. Pozwoli to uniknąć powrotu manii lub hipomanii.

 U 90% chorych na ChAD, u których pojawia się mania, pojawiają się kolejne epizody zaburzeń nastroju. Ich częśtość jest zróżnicowana. Zależy od osobistych predyspozycji chorego. Przeciętnie jest to 4 lub 5 epizodów manii i depresji naprzemiennie w ciągu 10 lat. Około 15% chorujących na ChAD popełnia samobójstwo.